Beograd je vekovima poznat kao grad na raskršću puteva i carstava, ali malo je poznato da je jedan od njegovih najstarijih temelja upravo – kamen iz Tašmajdana. Još u doba Rimljana, kada je na obalama Save i Dunava nastajao Singidunum, vojnici i graditelji su otkrili bogatstvo miocenskog spruda. Upravo iz njega vadili su kamen kojim su podizali utvrđenja, puteve i zgrade.

Singidunum – rimski grad na Balkanu

Singidunum je osnovan kao vojni logor rimske legije IV Flavia Felix. Njegova strateška pozicija na ušću dve velike reke činila ga je idealnim za kontrolu granice carstva. Da bi se grad učvrstio i odbranio, Rimljani su morali da imaju izvor čvrstog građevinskog materijala – a našli su ga u krečnjaku Tašmajdana.

Kamen iz srca Beograda

Lagumi Tašmajdana bili su prava riznica za rimske graditelje. Vađenje kamena bilo je organizovano i plansko: ogromni blokovi transportovani su do gradilišta gde su oblikovani i ugrađivani u zidove. Tako je nastala tvrđava Singidunum, čiji se ostaci i danas mogu videti na Kalemegdanu.

Ali rimski graditelji nisu stali samo na bedemima. Kamen iz Tašmajdana korišćen je i za:

• popločavanje puteva,
• izgradnju javnih kupatila (termā),
• podizanje hramova i zgrada za administraciju.

Život oko kamenoloma

Rad u kamenolomu bio je težak i naporan. Robovi i vojnici radili su rame uz rame, lomeći i oblikujući krečnjak. U blizini su nikla i manja naselja u kojima su živeli zanatlije, trgovci i porodice vojnika. Tašmajdan je tako postao jedno od prvih industrijskih središta u Beogradu, mesto gde su priroda i civilizacija spojili snage.

Tragovi rimskog prisustva

Iako su vekovi prekrili mnoge dokaze, i danas u Beogradu možemo da prepoznamo rimsku upotrebu tašmajdanskog kamena. Delovi rimskih zidina otkriveni su na Kalemegdanu, a arheolozi i dalje pronalaze ostatke građevina i predmeta iz tog perioda.

Ono što je sigurno jeste da je kamen sa Tašmajdana bio temelj rimskog Singidunuma, a time i osnova za razvoj kasnijeg srednjovekovnog i modernog Beograda.

Nasleđe koje traje

Rimljani su prvi otkrili vrednost miocenskog spruda, ali nisu i poslednji. Njihov primer sledile su generacije graditelja kroz vekove: od Osmanlija, preko srpskih kneževa, pa sve do modernog doba. Kamen iz Tašmajdana i dalje živi u crkvama, pozorištima i spomenicima Beograda.